ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ: ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਜਾਗਤ-ਜੋਤਿ ਪਾਤਸ਼ਾਹ – ਲੇਖਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਚਦੇਵਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗਲੋਬਲ ਸਿੱਖ ਕੌਂਸਲ

ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਅਪਾਰ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਸਦਕਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਜਾਗਤ-ਜੋਤਿ, ਹਾਜ਼ਰ-ਨਾਜ਼ਰ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਕਾਲ ਲਈ ਗੁਰੂ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਦਰ ਦਾ ਉਹ ਅਨੋਖਾ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਦੁਨੀਆ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂਆਂ ਪਿੱਛੇ ਭਟਕਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ਬਦ’ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇਹ ਉਹ ਲਾਸਾਨੀ ਮੋੜ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਗਜ਼ ਅਤੇ ਸਿਆਹੀ ਦੁਆਰਾ ਅੰਕਿਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੇ ਇਲਾਹੀ ਨੂਰ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਚੋਲਾ ਪਹਿਨ ਲਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਦਸਾਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦੀ ਜਿਉਂਦੀ-ਜਾਗਦੀ ਜੋਤ ਮੰਨ ਕੇ ਸਚਿਆਰ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਚੱਲ ਪਈ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਬਿਨਸਣਹਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਅਮਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੋਈ ਰਸਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਇਲਾਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਗੁਰਮਤਿ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਾਪ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਵੰਡਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ‘ਕਿਤਾਬ’ ਕਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਤਾਬ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁਧਨੋ ਨਿਵਣੁ ਮੰਨਣੁ ਤੇਰਾ ਨਾਉ ॥ (ਅੰਗ 878)
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ‘ਧੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ’ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਆਪ ਫੁਰਮਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਉਹੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦਾ ਹੈ।
ਦਾਸਨਿ ਦਾਸੁ ਕਹੈ ਜਨੁ ਨਾਨਕੁ ਜੇਹਾ ਤੂੰ ਕਰਾਇਹਿ ਤੇਹਾ ਹਉ ਕਰੀ ਵਖਿਆਨੁ ॥ (ਅੰਗ 734)
ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ:
ਧੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ ਆਈ ॥ ਤਿਨਿ ਸਗਲੀ ਚਿੰਤ ਮਿਟਾਈ ॥ (ਅੰਗ 628)
ਇਸੇ ਇਲਾਹੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਣੀ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅਮਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜਦੋਂ 1708 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰਤਾ ਗੱਦੀ ਸੌਂਪੀ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਸਦੀਵੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ‘ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ’ ਦੇ ਲੜ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਇਹ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ‘ਗੁਰੂ ਮਾਨਿਓ ਗ੍ਰੰਥ’, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਸਾਡਾ ਅਸਲੀ ਰਹਿਨੁਮਾ ਅਤੇ ਚਾਨਣ-ਮੁਨਾਰਾ ਹੈ।
ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਹੈ ਬਾਣੀ ਵਿਚਿ ਬਾਣੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਾਰੇ ॥ (ਅੰਗ 982)
ਇੱਕ ਆਮ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਤਾਕਤ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਗੁਲਾਮੀ ਤੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਹੌਸਲਾ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਲੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਡਟਣ ਦੀ ਜੁਰਅੱਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ‘ਕਿਤਾਬ’ ਸਮਝਣਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ‘ਜੀਵਤ ਜੋਤ’ ਹਨ। ਇਹ ਰੂਹਾਨੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਆਤਮਾ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਲਿਖਤਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਉਪਜ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਰੂਪ ਰੱਬੀ ਹੁਕਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ।
ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਕਰ ਦੇਣ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਧਾਂਤ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਸਿੱਖ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਾਗਰ ਹੈ।
ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਹਰਿ ਹਰਿ ਤੇਰੀ ॥ ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਹੋਵੈ ਪਰਮ ਗਤਿ ਮੇਰੀ ॥ ਜਲਨਿ ਬੁਝੀ ਸੀਤਲੁ ਹੋਇ ਮਨੂਆ ਸਤਿਗੁਰ ਕਾ ਦਰਸਨੁ ਪਾਏ ਜੀਉ ॥੧॥ (ਅੰਗ 103)
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਇੱਕ ਜੀਵਿਤ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਮਰਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ। ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ‘ਸੁਖਆਸਨ’ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਹਾਜ਼ਰ-ਨਾਜ਼ਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸਿੱਧਾ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਉੱਠ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸਕੂਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਸਾਰੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ:
ਪੋਥੀ ਪਰਮੇਸਰ ਕਾ ਥਾਨੁ ॥ (ਅੰਗ 1226)
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੂਪ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸ ਦੀ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ 15 ਭਗਤਾਂ, 11 ਭੱਟਾਂ ਅਤੇ 3 ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਰੱਬੀ ਗਿਆਨ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਫਿਰਕੇ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਰਹਿਨੁਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਰੂਹਾਨੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵੰਡੀਆਂ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਡਾ ਗੁਰੂ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਭੇ ਸਾਝੀਵਾਲ ਸਦਾਇਨਿ ਤੂੰ ਕਿਸੈ ਨ ਦਿਸਹਿ ਬਾਹਰਾ ਜੀਉ ॥੩॥ (ਅੰਗ 97)
ਲੋਕ ਆਮ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਵਾਕ/ਹੁਕਮ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਜੀਵਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਆਮ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ‘ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅੱਗੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਮਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਨਿੱਘ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸਾਡੀ ਮਰ ਰਹੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ 31 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਭਟਕਣਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇਲਾਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਲਿਖਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰੂਹਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਹੈ।
ਦੂਖ ਰੋਗ ਸੰਤਾਪ ਉਤਰੇ ਸੁਣੀ ਸਚੀ ਬਾਣੀ ॥ (ਅੰਗ 922)
ਵਰਤਮਾਨ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਸੰਕਟ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਬਖਸ਼ਿਆ “ਬਲਿਹਾਰੀ ਕੁਦਰਤਿ ਵਸਿਆ” (ਅੰਗ 469) ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਸਾਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਲਿਖਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਕਲਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਜ਼ਮਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ ਦੇ ਲੜ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ‘ਪੋਥੀ’ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਰੂਪ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਉਹ ਅਟੱਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਜੋਤ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਭ ਲਈ ਸਾਂਝੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੀ ਸਮੁੱਚੀ ਲੋਕਾਈ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣੀ ਪੁਸਤਕ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸਦੀ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜੀਵਿਤ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਸੱਚ ਦੇ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਆਦਿ ਸਚੁ ਜੁਗਾਦਿ ਸਚੁ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਨ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੜ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹੀ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਰੂਹਾਨੀ ਖੇੜਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਜਾਗਤ ਜੋਤਿ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਹਨ।
ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ!
ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਚਦੇਵਾ

Author: khireyapunjab

jin88bet.one ak168app.baby ak168app.club ks168app.site ic88 ic88 ic88 ic88 lr88 lr88 lr88 lr88 op88 si88 88v SEXXXXX-VN