ਜਰਮਨੀ 9 ਸਤੰਬਰ : ਤੀਸਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲਾ“ — ਭਾਸ਼ਾ, ਵਿਰਸਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਸਫ਼ਰ ਮਾਰਬੁਰਗ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਮੇਲੇ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਢੋਲ, ਭੰਗੜੇ ਅਤੇ ਗਿੱਧੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਕੇ ਦੇਖਣਾ ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹ ਉਪਰਾਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਚ ’ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ
ਪਰਵਾਸੀ ਸਮਾਜਾਂ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਚਾਣ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਵਾਦ, ਯਾਦ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਧਨ ਵੀ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚੁਣੌਤੀ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਲਈ ਸਾਡਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨ; ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜਕ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਣ। ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਰਮਨ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ, ਸਰਗਰਮ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਨਾਗਰਿਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ।
ਇਹ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ, ਸਮਾਜਕ ਰੁਚੀਆਂ ਅਤੇ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਉਪਰਾਲੇ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਅਰਥਪੂਰਨ, ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਮੰਚ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਮਾਰਬੁਰਗ ਵਿੱਚ „Let’s Learn Punjabi“ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ, ਬੱਚੇ, ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਸਮੂਹਕ ਅਨੁਭਵ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵਧਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵੀ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ „ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੋ–ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖੋ“ ਦੀ ਸੋਚ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਚ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਨਾ ਰਹਿਣ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ, ਯੋਗਤਾ, ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਰਾਹੀਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ।
ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਪੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ, ਖੇਡਾਂ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸ ਉਪਰਾਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆਪਣੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਬੁਰਗ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਿਆ ਸਾਂਝਾ ਸਹਿਯੋਗ ਬੇਹੱਦ ਕੀਮਤੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਾਈ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸਿੱਖ ਸੰਦੇਸ਼, ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਮਰਪਣ ਦਿਖਾਇਆ। ਉਹ ਆਖਨ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਰੇਲ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਮਾਰਬੁਰਗ ਪਹੁੰਚਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਘਾਲਣਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈਚਾਰਕ ਨਿਰਮਾਣ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੇਂ, ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਉਪਰਾਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੰਡ, ਅਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਸਮਾਜਕ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਅਰਥ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਪੇਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਹਤਰ ਸੰਵਾਦ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੀ ਤਰਜੀਹ ਅਜਿਹੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਰਸੇ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨਫ਼ਰਤ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਵਾਦ, ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਵੇ।
ਇੱਥੇ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਕੋਲ ਤਜਰਬਾ, ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੂਝ ਹੈ; ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਕੋਲ ਨਵੀਂ ਸੋਚ, ਊਰਜਾ, ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤਾਕਤਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੂਰਕ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਉਭਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਭਾਲੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹੇ।
ਇਹ ਕੋਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮੁਲਾਕਾਤ, ਹਰ ਸੰਵਾਦ, ਹਰ ਨਵਾਂ ਭਾਗੀਦਾਰ ਅਤੇ ਹਰ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ।
ਇਸੇ ਲਈ 13 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਰਬੁਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮੇਲਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਉਸ ਸਾਂਝੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ, ਪਹਿਚਾਣ, ਵਿਰਸਾ, ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਇੱਕੋ ਮੰਚ ’ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਝਲਕ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਿਆਰੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਬਣ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏਗੀ! ਜਆਓਨੌਜਵਾਨਾਂੜ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਨਾ ਬਣਾਈਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਵਿਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਆਗੂ ਬਣਨ ਲਈ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੀਏ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ—ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਸੋਚ, ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜ
Author: khireyapunjab
ਸ੍ਰ. ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮੀ (ਐਡੀਟਰ ਖਿੜਿਆ ਪੰਜਾਬ) ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪੇਪਰ 1969 ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਾਠੀਆਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਖਿੜਿਆ ਪੰਜਾਬ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਖਾਲੜਾ ਮੰਡੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ । ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਮਹੀਨਾਵਾਰੀ ਪੇਪਰ ਸ੍ਰ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ (ਮਰਹੂਮ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ) ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਹ ਗਿੱਲ ਜੀ ਨਾਲ ਪਰਸਨਲ ਪੀ. ਏ. ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਰੇ ਸਨ । ਅਸੀ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਖਿੜਿਆ ਪੰਜਾਬ ਯੂ ਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸੀ । ਹੁਣ ਪਿਤਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਨਿਊਜ਼ ਪੇਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਆਨਲਾਈਨ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਬੱਲ ਬਖਸ਼ੇ ।
