ਅੱਜ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ AI ਦੇ ਯੁੱਗ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਥਾਹ ਭੰਡਾਰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ, ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਗਿਆਨ-ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਕੀ ਗਿਆਨ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਜੀਵਨ, ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਅੱਜ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਢਾਲਣ ਦੀ ਘਾਟ ਜ਼ਰੂਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚੰਗੇ ਵਿਚਾਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ, ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਿਹਨਤ ਘੱਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਗਿਆਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦਾ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਾਂ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ।
ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੇਵਲ ਜਾਣਨ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੀਊਣ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਗੁਰਮਤਿ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ। ਨਾਮ ਜਪਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਮਰਤਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਨਿਰਭਉਤਾ ਵੀ ਆਵੇ; ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇ; ਵੰਡ ਛਕਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਕਹਿਣ ਤੱਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੋੜਵੰਦ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ; ਅਤੇ “ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ” ਕੇਵਲ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਰਹਿਣ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣੇ।
AI ਸਾਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਾਨੂੰ ਰਸਤਾ ਸਮਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਤੁਰਨਾ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਅੱਜ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ—ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਅਮਲਵਾਨ ਬਣਨਾ।
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨੀ ਲਈ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਗੁਰਮਤਿ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਸੇਵਾ, ਸਿਮਰਨ, ਸੱਚੀ ਕਿਰਤ, ਸਵੈਮਾਣ, ਨਿਰਭਉਤਾ, ਨਿਰਵੈਰਤਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੀ ਗੁਰਮਤਿ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਲੋੜ “ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ” ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ “ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਸਮਝ, ਸਮਝ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਅਮਲ” ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਹੈ।
ਗਿਆਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਮਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖੀ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਨ, ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਕਹਿਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ—ਸਿੱਖੀ ਜੀਊਣ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।
Author: khireyapunjab
ਸ੍ਰ. ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮੀ (ਐਡੀਟਰ ਖਿੜਿਆ ਪੰਜਾਬ) ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪੇਪਰ 1969 ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਾਠੀਆਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਖਿੜਿਆ ਪੰਜਾਬ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਖਾਲੜਾ ਮੰਡੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ । ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਮਹੀਨਾਵਾਰੀ ਪੇਪਰ ਸ੍ਰ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ (ਮਰਹੂਮ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ) ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਹ ਗਿੱਲ ਜੀ ਨਾਲ ਪਰਸਨਲ ਪੀ. ਏ. ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਰੇ ਸਨ । ਅਸੀ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਖਿੜਿਆ ਪੰਜਾਬ ਯੂ ਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸੀ । ਹੁਣ ਪਿਤਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਨਿਊਜ਼ ਪੇਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਆਨਲਾਈਨ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਬੱਲ ਬਖਸ਼ੇ ।
